Medicijnen en zwangerschap: wat je moet weten

Vandaag praten we met je over medicijnen en zwangerschap, want sommige medicijnen kunnen gevaarlijk zijn en de gezondheid van het kind in gevaar brengen.
Medicijnen en zwangerschap: wat je moet weten

Laatste update: 14 oktober, 2021

Sommige ongemakken komen vaak voor tijdens de zwangerschap en brengen ons er toe te denken aan het gebruik van medicijnen om ze te verlichten. Maar zijn die medicijnen wel veilig voor deze fase?

Deze vraag komt vaak voor en moet je aan je arts voorleggen, want sommige medicijnen of stoffen die tijdens de zwangerschap worden ingenomen, bereiken de baby via de placenta.

Hieronder vertellen we je alles wat je moet weten over medicijnen tijdens de zwangerschap, zodat je begrijpt waarom je in dit verband voorzorgsmaatregelen moet nemen.

Hoe weet je of een medicijn veilig is tijdens de zwangerschap?

Tijdens de zwangerschap moeten vrouwen zorg dragen voor hun eigen gezondheid en die van de zich ontwikkelende foetus. Met dit in gedachten is het belangrijk de consumptie te vermijden van bepaalde voedingsmiddelen en stoffen die mogelijk schadelijk zijn voor haar of de baby.

Geneesmiddelen zijn chemische stoffen die gemaakt worden om ziekten te behandelen of bepaalde ongemakken te verlichten. Ze kunnen echter nadelige effecten op de foetus hebben, variërend van misvormingen tot intra-uteriene dood. Deze negatieve effecten op de foetale ontwikkeling noemen we teratogeen.

Anderzijds zijn er geneesmiddelen die de placenta niet passeren, maar die tegelijk het risico voor de gezondheid van de baby vergroten. Bijvoorbeeld door enkele van de volgende effecten op de zwangere vrouw:

  • Verhoogde baarmoedertoon, die het optreden van weeën bevordert.
  • Verandering van de bloedstroom in de placenta, waardoor de uitwisseling van gassen en voedingsstoffen tussen moeder en baby verstoord wordt.
  • Beschadiging van verschillende organen van de moeder, een situatie die het leven van beiden kan conditioneren.

Bovenal moeten zwangere vrouwen geneesmiddelen gebruiken om hun gezondheid te verbeteren en ze vermijden als het risico groter is dan het voordeel. Daarom is het belangrijk geen enkel geneesmiddel te gebruiken zonder het bijbehorende medische voorschrift.

Medicijnen en zwangerschap

Het classificatiesysteem van veilige geneesmiddelen in de zwangerschap

In 1970 creëerde de Food and Drug Administration (FDA) van de Verenigde Staten een classificatiesysteem voor geneesmiddelen, waarin voor elk geneesmiddel het risico op betrokkenheid van de foetus wordt vastgesteld. Het doel hiervan is de beroepsbeoefenaars de nodige aanwijzingen te geven voor het juist voorschrijven van geneesmiddelen aan zwangere vrouwen.

Dit systeem deelt geneesmiddelen in in 5 categorieën van teratogeen risico (A, B, C, D, of X), volgens de informatie die uit wetenschappelijke studies beschikbaar is.

In die zin is categorie A het veiligst voor de zwangerschap en X, het gevaarlijkst. De meeste geneesmiddelen vallen in groep C, wat inhoudt dat er niet genoeg informatie is om hun volledige veiligheid te garanderen.

Hoewel artsen dit onderwerp gewoonlijk bespreken tijdens prenatale bezoeken, zijn veel mensen zich niet bewust van het risico of onderschatten het.

Volgens gegevens van de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) neemt 90% van de vrouwen op een bepaald moment tijdens hun zwangerschap medicijnen en in slechts 70% van de gevallen heeft een arts ze voorgeschreven.

Waar moet je op letten bij medicijnen tijdens de zwangerschap?

Zeker, medicijnen zijn nodig om veel gezondheidsaandoeningen te behandelen en zwangere vrouwen zijn niet vrijgesteld van het lijden eraan. Sommige zwangere vrouwen hebben al eerder chronische ziekten gehad, terwijl anderen ze tijdens de zwangerschap oplopen.

In beide gevallen raden we enkele preventieve maatregelen aan.

Vertel het je arts als je aan een ziekte lijdt

Als je medicijnen gebruikt om chronische ziekten te behandelen, moet je dit vanaf het consult voor de conceptie met je arts bespreken. Zo kan de deskundige de risico’s inschatten en je beter adviseren.

Als er geen specifieke noodzaak is, kun je het beste vermijden dat je je baby blootstelt aan medicijnen en andere chemicaliën.

Zoek betrouwbare informatie

Momenteel is er op het internet veel informatie over ziekten en medicijnen te vinden. Maar die is niet altijd een betrouwbare bron of wordt niet juist geïnterpreteerd.

Daarom kun je het beste letten op de aanbevelingen van je verloskundige of je verpleegster, die zeker voldoende op de hoogte zijn van dit onderwerp.

Beperk het gebruik van medicijnen

Hoe meer geneesmiddelen je tijdens de zwangerschap neemt, hoe groter de kans op schade voor de foetus. Daarom moet je de risico’s en voordelen tegen elkaar afwegen en het gebruik van alle geneesmiddelen die niet noodzakelijk zijn vermijden.

Vermijd medicijnen die zonder recept verkrijgbaar zijn

Over-the-counter medicijnen zijn net zo riskant als receptgeneesmiddelen, en in feite combineren veel van die medicijnen verschillende chemische stoffen. We noemen bijvoorbeeld de medicijnen tegen de griep of andere veel voorkomende aandoeningen.

Gebruik geen planten of natuurlijke middelen zonder medische goedkeuring

Hoewel ze beweren veilig te zijn voor de zwangerschap omdat ze dat ook zijn, is dat niet altijd waar. Veel planten (Engelse link) en natuurlijke middelen kunnen de baarmoederactiviteit stimuleren en schade toebrengen aan je gezondheid en die van je baby.

Bovendien is de wetenschappelijke informatie over het gebruik van deze stoffen bij zwangere vrouwen erg schaars. Dit maakt het moeilijk om de veiligheid van het gebruik in dit stadium te garanderen. Als je deze alternatieven wilt proberen, is het belangrijk dat je eerst toestemming van je verloskundige krijgt.

Medicijnen en zwangerschap: welke mogen gebruikt worden?

De ongemakken tijdens de zwangerschap zijn veel voorkomend en gevarieerd: buikpijn en hoofdpijn, misselijkheid, brandend maagzuur, constipatie, aambeien, onder andere. Daarom zijn de meest gebruikte medicijnen tijdens de zwangerschap de volgende:

  • Acetaminophen: goedgekeurd als pijnstiller (tegen pijn) of koortsverlager bij zwangerschap.
  • Maagzuurremmers: deze worden gebruikt bij maagklachten, en alleen die met calciumcarbonaat of protonpompremmers zijn toegestaan.
  • Antihistaminica (anti-allergica): onder hen is loratadine een goede optie, maar je moet dit soort medicatie tijdens het eerste trimester vermijden.
  • Vezel laxeermiddelen: opties zoals ispaghula kunnen gebruikt worden, maar het is het beste om je eetpatroon te verbeteren.
  • Antibiotica: de indicaties ervan hangen af van de veroorzaker en de gezondheidscontext van de moeder.
  • Prenatale vitamines: deze worden aanbevolen om geboorteafwijkingen te voorkomen en eventuele voedingstekorten aan te vullen.

Medicijnen en zwangerschap: welke mag je niet gebruiken?

Hieronder noemen we enkele medicijnen die tijdens de zwangerschap gecontra-indiceerd zijn (Spaanse link):

  • Dicoumarine anticoagulantia
  • Angiotensine-omzettende-enzym-remmers (ACE) (captopril, enalapril)
  • Diethylstilbestrol
  • Fluconazol in hoge doses
  • Methimazol
  • Synthetische retinoïden

Medicijnen en zwangerschap: doe niet aan zelfmedicatie!

Als je tijdens de zwangerschap een behandeling nodig hebt, bespreek dit dan eerst met je arts. Zo kun je het juiste advies krijgen om het ongemak te verhelpen zonder onnodige risico’s voor je gezondheid en die van je baby te nemen.

Bedenk dat je baby alles binnenkrijgt wat je eet, en ook al lijkt het je dat wat je inneemt volkomen veilig is, toch is dat niet altijd zo. Wellicht ook interessant voor jou

Borstvoeding en antibiotica: wat je moet weten
Je bent mama
Lees het op Je bent mama
Borstvoeding en antibiotica: wat je moet weten

Sommige antibiotica komen voor in de moedermelk en veroorzaken problemen bij baby's als je borstvoeding geeft. Lees meer over borstvoeding en antib...