Wat zijn vloeibare relaties bij adolescenten?

Banden tussen adolescenten zijn vaak gekarakteriseerd als veranderlijk en kortstondig. Maar vloeibare relaties kunnen negatieve emotionele gevolgen hebben.
Wat zijn vloeibare relaties bij adolescenten?

Laatste update: 07 september, 2021

Voor mensen zijn sociale relaties fundamenteel. Kwalitatieve, interpersoonlijke banden zijn noodzakelijk om een goede psychologische en emotionele gezondheid te behouden. De geglobaliseerde samenlevingen waarin we leven hebben de manier waarop we met elkaar omgaan echter drastisch veranderd. Jongeren zijn degenen die het meest door deze veranderingen worden getroffen. Vloeibare relaties bij adolescenten zijn een dagelijkse realiteit geworden.

De adolescentie is een tijd van grote sociale veranderingen. Familierelaties verliezen aan belang en bepaalde routines zoals het bezoeken van tantes, ooms, neven of grootouders verdwijnen. In plaats daarvan komt de groep leeftijdsgenoten centraal te staan en beginnen de eerste romantische banden te ontstaan.

Deze vroege ervaringen kunnen een diepe stempel drukken op adolescenten. Het kan namelijk bijdragen aan het opbouwen van hun identiteit, hun overtuigingen en hun verwachtingen. Daarom is het belangrijk om hen de nodige tools aan te reiken om deze ervaringen zo positief mogelijk te maken.

Twee tieners - een jongen en een meisje - die op een bank zitten en in tegengestelde richting kijken.

Wat zijn vloeibare relaties?

Het was socioloog Zygmunt Bauman die de term ‘vloeibare relaties’ bedacht om te verwijzen naar vluchtige, oppervlakkige en fragiele interpersoonlijke banden. Dit zijn relaties die gebaseerd zijn op het egoïstische verlangen om een emotionele leegte te vullen. Bovendien eindigen ze uit angst voor binding en om gekwetst te worden door de andere persoon. Daarom wordt dit type relatie gekenmerkt door tijdelijk, weinig empathisch en een gebrek aan betrokkenheid.

Het doel van deze relaties is vrijheid en onafhankelijkheid. Twee aspecten die men niet wil opgeven om een solide verbinding met een ander mens tot stand te brengen. In vloeibare relaties blijven mensen voor een bepaalde tijd in ons leven, maar de duur is kortstondig en er is geen toekomstprojectie.

Waarom komen vloeibare relaties voor bij adolescenten?

Persoonlijke relaties tijdens de adolescentie zijn altijd gekenmerkt door kort en veranderlijk. Dit houdt namelijk verband met de emotionele labiliteit en impulsiviteit die typerend zijn voor dit groeistadium. Adolescenten zijn nog geen volwassenen en daarom kan men niet verwachten dat ze volledig volwassen handelen. Maar daarnaast zijn er nog andere factoren die het ontstaan van vloeibare relaties bevorderen.

Veranderende en onzekere context

In vorige generaties was het gebruikelijk dat mensen het grootste deel van hun werkzame leven in dezelfde baan bleven, dat hun omgeving door de jaren heen vergelijkbaar was en zelfs dat ze bij hun partner bleven tot volwassenheid of ouderdom.

De jonge mensen van vandaag worden geconfronteerd met een voortdurend veranderende realiteit die van hen vraagt om flexibel en veelzijdig te zijn. In deze context wordt emotionele betrokkenheid gezien als een band, een last die persoonlijke ontwikkeling kan belemmeren en daarom wordt vermeden.

Sociale netwerken

Sociale netwerken hebben ook bijgedragen aan het veranderen van de manier waarop we met elkaar omgaan en de manier waarop we naar relaties kijken. Gewend aan de directheid en oneindige mogelijkheden met slechts een klik van een vinger, zijn empathie en emotionele verantwoordelijkheid in relaties verloren gegaan. Tieners zijn gewend geraakt aan het aangaan van virtuele verbindingen waarin praktijken zoals ghosting (die in geen enkele andere context zou plaatsvinden) aan de orde van de dag zijn.

Globalisering

In het algemeen heeft globalisering geleid dat men banden gewoon als een ander consumptieartikel ziet. Iets dat gemakkelijk toegankelijk is, waarvan men moeiteloos kan genieten en het bij de minste storing of moeilijkheid weg kan gooien of vervangen.

Een pre-tiener die op haar bed ligt en naar haar mobiele telefoon kijkt.

De gevolgen van oppervlakkige verbindingen

Vloeibare relaties bij adolescenten kunnen emotionele schade veroorzaken. Ten eerste omdat ze ervoor kunnen zorgen dat jongeren zichzelf als vervangbaar en waardeloos gaan zien. Ten tweede omdat de psychologische nawerkingen van deze eerste ervaringen de manier kunnen bepalen waarop jongeren in de toekomst met elkaar omgaan, waardoor hun angst voor betrokkenheid en emotionele intimiteit toeneemt.

Maar vooral omdat ze hen beroven van de diepe en betekenisvolle banden die alle mensen nodig hebben; die ons een gevoel van verbondenheid en geworteldheid geven en waartoe we weten dat we ons kunnen wenden.

Het is niet mogelijk om de realiteit van de tijd waarin onze adolescenten leven te veranderen. Het vergroten van hun zelfrespect en het opvoeden van waarden thuis kan de gevolgen echter helpen voorkomen. Door met hen te praten over het belang van het opbouwen van betekenisvolle relaties en het waarderen van onderlinge afhankelijkheid boven onafhankelijkheid, kunnen we de angst voor emotionele intimiteit die vloeibare relaties in stand houdt, helpen voorkomen.



  • Bauman, Z. (2012). Amor líquido: acerca de la fragilidad de los vínculos humanos. Fondo de cultura económica.
  • Linne, J., & Basile, D. (2013). La discoteca virtual. Búsqueda de pareja en adolescentes de sectores populares a través de Facebook. Razón y palabra18(85). https://www.redalyc.org/pdf/1995/199531506029.pdf