Waarom zijn niet veel tieners ochtendmensen?

De chronotypes van adolescenten hebben een grote invloed op hun levensstijl, slaapschema en schoolprestaties. We zullen je vertellen waarom sommige tieners ochtendmensen zijn en anderen avondmensen.
Waarom zijn niet veel tieners ochtendmensen?

Laatste update: 12 juni, 2021

We kennen allemaal mensen die vroeg opstaan en zich prima voelen. Tegelijkertijd hebben andere mensen het in de ochtenduren erg moeilijk en hebben ze de tijd nodig om wakker te worden. Deze verschillen hebben te maken met ons chronotype. Het heeft niet alleen te maken met volwassenen. Er zijn namelijk ook tieners die ochtendmensen zijn en andere tieners die juist avondmensen zijn. Elk type persoon heeft zijn eigen kenmerken en behoeften.

Aangezien onze tieners nog jong zijn en onder onze verantwoordelijkheid vallen, zijn ze vaak verplicht om strikte schema’s te volgen. Ze moeten bijvoorbeeld een bepaalde dagelijkse routine uitvoeren. We beschouwen ze dan vaak als lui als ze niet in staat zijn hieraan te voldoen. Dit is echter niet helemaal hun schuld. In feite heeft een deel van wat er gaande is te maken met biologische factoren die buiten hun controle liggen.

Ochtendmensen versus avondmensen: twee chronotypes

Een chronotype is de aanleg van elk individu om tijdens bepaalde uren van de dag pieken en dalen in activiteitsniveaus te ervaren. Dit is gebaseerd op de synchronisatie van hun circadiaan ritme, een fysiologische 24-uurscyclus die ons lichaam reguleert.

Een hormoon, melatonine genaamd, regelt deze energiecyclus. Dit hormoon wekt de slaap op en ons lichaam geeft het in het donker af. Het bepaalt dus de momenten waarop we ons meer wakker voelen en die waarop we ons slaperiger voelen. We geven echter niet allemaal melatonine af volgens hetzelfde schema.

Waarom zijn niet veel tieners ochtendmensen

Het chronotype van tieners die ochtendmensen zijn

Adolescenten die in deze categorie vallen, ervaren rond middernacht een afgifte van melatonine. Daarom moeten ze vroeg naar bed en worden ze fris wakker, zelfs als het vroeg in de ochtend is.

Hun meest productieve uren zijn ‘s ochtends en hun energieniveau neemt in de loop van de dag geleidelijk af. Wanneer de nacht aanbreekt, voelen ze zich moe en vallen ze snel in slaap. Van nature moeten ze van ongeveer 10 uur ‘s avonds tot ongeveer 6 uur ‘s ochtends slapen.

Het chronotype van tieners die avondmensen zijn

Adolescenten die avondmensen zijn ervaren veel later, rond 6 uur ‘s ochtends, een piek in melatonine. Daarom worden ze slaperig en suf wakker en hebben ze behoorlijk wat tijd nodig om volledig wakker te worden.

Verder neemt hun energieniveau in de loop van de dag toe. Hierdoor bereiken ze ‘s nachts hun maximale prestatieniveau. Het is geen verrassing dat ze het moeilijk hebben om vroeg in slaap te vallen. Iemand met dit chronotype gaat van nature rond 3 uur ‘s nachts naar bed en wordt rond 11 uur wakker.

Slechts ongeveer 50% van de bevolking valt in een van deze extreme chronotypes. De andere helft deelt een meer intermediair chronotype.

Adolescentie en de neiging om laat op te blijven

Ondanks de natuurlijke aanleg van elk individu, hebben tieners een nog grotere neiging om nachtmensen te zijn. Vanaf het moment dat onze kinderen de leeftijd van 12 tot 13 jaar bereiken, worden ze in de tweede helft van de dag actiever. Op dezelfde manier voelen ze zich in de vroegere uurtjes vermoeider.

Tieners die avondmensen zijn hebben moeite wakker te blijven in de klas

We weten allemaal dat de samenleving is ontworpen rond degenen die ochtendmensen zijn. Schoolroosters dwingen kinderen om naar de les te gaan en goed te presteren in de vroege uren van de dag. Dit komt op de volgende manieren in conflict met het feit dat veel tieners geen ochtendmensen zijn.

  • Tieners worden wakker en voelen zich slaperig. Toch moeten ze presteren (en hebben ze tests) tijdens hun minst optimale uren.
  • Ze kunnen ‘s nachts niet in slaap vallen omdat hun energieniveau dan het hoogst is. Toch moeten ze de volgende dag vroeg opstaan. Dit leidt ertoe dat veel tieners veel uitputting opbouwen door gebrek aan slaap.
  • Daarom maken tieners dit tijdens het weekend goed door langer te slapen. Dit weerhoudt hen ervan om een georganiseerde routine op te bouwen en beïnvloedt hun prestaties tijdens de week.

Al deze situaties hebben een groter effect op die tieners die het chronotype van avondmensen delen. Het biedt hen namelijk ongelijke kansen in vergelijking met hun leeftijdsgenoten die overdag beter presteren. Hun klasgenoten die ochtendmensen zijn, leren en doen tests tijdens hun uren van maximale prestaties… maar het geval is niet hetzelfde voor degenen die avondmensen zijn.

Zowel ochtendmensen als avondmensen herkennen en respecteren

Kortom, we moeten de chronotypes van onze kinderen herkennen om hun behoeften te begrijpen. Als ze tot alle uren van de nacht wakker blijven en ‘s ochtends moeilijk wakker worden, moeten we begrijpen dat dit een normaal proces is tijdens de adolescentie. Sterker nog, als ze je vertellen dat ze ‘s avonds beter studeren, geloof ze dan. Het kan zijn dat ze gewoon een avondmens zijn.

We kunnen de rigide schema’s die de samenleving ons oplegt niet veranderen. Daarom moeten we zoveel mogelijk proberen te profiteren van onze momenten van maximale prestatie om zo productief mogelijk te zijn. Wellicht ook interessant voor jou

De emotionele intelligentie van adolescenten
Je bent mama
Lees het op Je bent mama
De emotionele intelligentie van adolescenten

De emotionele intelligentie van adolescenten is een factor waarmee we bij hun opleiding en ontwikkeling rekening moeten houden.



  • Escribano-Barreno, C., & Díaz-Morales, J. F. (2013). Rendimiento académico en adolescentes matutinos y vespertinos. Revista Iberoamericana de Diagnóstico y Evaluación-e Avaliação Psicológica2(36), 147-162.
  • Henry-Benítez, M., Díaz-Mesa, E., Yelmo-Cruz, S., & Gracia-Marco, R. (2013). El cronotipo como modulador de los niveles séricos diurnos de melatonina. Actas esp. psiquiatr41(3), 149-153.