Kinderen van 12 tot 14 jaar: veranderingen en evolutie

Kinderen van 12 tot 14 jaar maken een overgangsfase door die grote veranderingen met zich meebrengt. Ontdek wat die zijn en hoe je ze het hoofd kunt bieden.
Kinderen van 12 tot 14 jaar: veranderingen en evolutie

Laatste update: 11 mei, 2022

We hebben allemaal basisbegrippen over wat adolescentie is en de veranderingen die het met zich meebrengt. Het is echter een lange fase die niet altijd op dezelfde manier verloopt. Kinderen tussen 12 en 14 jaar maken de vroege adolescentie door, wat een periode van enorme veranderingen en transformaties is.

Deze fase begint met de puberteit of de periode van seksuele rijping. Minderjarigen bevinden zich dus in het ongewisse tussen kindertijd en jeugd. Dit maakt het moeilijk voor hen om hun plaats te vinden en op de beste manier met hun lichamelijke en geestelijke evolutie om te gaan.

Ook voor ouders is het niet gemakkelijk om dit proces met hun kinderen te begeleiden en daarom geven we je er vandaag wat relevante gegevens en adviezen over. Blijf dus lezen!

De belangrijkste veranderingen bij kinderen van 12 tot 14 jaar

De evolutie die tijdens de adolescentie optreedt gebeurt op meerdere niveaus, maar die vallen niet altijd in de tijd samen. Daarom is het mogelijk een kind te zien met een volwassen lichaam dat nog steeds kinderlijk gedrag vertoont. Of het tegenovergestelde, kinderen die geestelijk heel rijp zijn maar een lichamelijke ontwikkeling hebben die vertraagd is in vergelijking met die van hun leeftijdgenoten.

In elk geval zijn dit de belangrijkste veranderingen waarmee jongens en meisjes in dit stadium te maken krijgen. Let op!

Kinderen van 12-14 jaar: veranderingen op lichamelijk vlak

De lichamelijke veranderingen die het gevolg zijn van de seksuele rijping zijn het duidelijkst. Bij zowel jongens als meisjes vindt de zogenaamde puberale groeispurt plaats. Dit houdt een groei in lengte en gewicht in, die gepaard gaat met de ontwikkeling van de volgende secundaire geslachtskenmerken:

  • Bij meisjes verschijnt de borstknop en neemt de omvang van de borsten en de heupen toe. Vervolgens verschijnt de eerste menstruatie.
  • Bij jongens neemt de omvang van het scrotum en de testikels toe, de spiermassa en kracht nemen toe, en er verschijnen nachtelijke emissies.

Anderzijds zien we bij beide geslachten de groei van lichaamsbeharing, vooral op de benen, onder de oksels, en op het schaambeen. Bij mannen kan het ook op de borst en in het gezicht verschijnen. Bovendien wordt de huid vetter en kan er jeugdacne ontstaan.

Al deze veranderingen worden bemiddeld door hormonale processen (Spaanse link), geleid door groeihormoon, androgenen (bij jongens), en oestrogenen en progesteron (bij meisjes).

Kinderen van 12 tot 14 jaar krijgen bijvoorbeeld last van acne
Veranderingen in haar en huid zijn een van de meest opvallende veranderingen in deze fase. En ze zijn van bijzonder belang, want het fysieke uiterlijk krijgt voor adolescenten een bijzondere relevantie.

Op cognitief vlak

Kinderen van 12 tot 14 jaar zijn al in het laatste stadium van cognitieve ontwikkeling dat door Jean Piaget voorgesteld werd: Dat stadium van de formele bewerkingen.

Tegen die tijd zijn ze al in staat gebruik te maken van logica en abstractie, complexe redeneringen uit te voeren, en morele filosofieën op te stellen. Ook kunnen ze kritisch denken schetsen dat hen ertoe brengt vraagtekens te zetten bij wat vaststaat en een eigen waardeschaal op te stellen.

Deze vaardigheden zijn echter nog in ontwikkeling en zullen kinderen pas in de late adolescentie volledig onder de knie hebben.

Tot slot is het belangrijk op te merken dat tijdens de vroege adolescentie de hersenen zich ook blijven ontwikkelen. Vooral bepaalde gebieden, zoals de prefrontale cortex, zijn nog niet klaar met rijpen, wat zich vertaalt in impulsiviteit en een neiging om risico’s te nemen.

Op emotioneel vlak

Als je kind in de vroege adolescentie zit, zul je het er waarschijnlijk mee eens zijn dat dit een van de meest beruchte veranderingen van deze fase is.

Op deze leeftijd worden gebeurtenissen met ongewone intensiteit beleefd. Er is een grote emotionele labiliteit die hen zonder duidelijke reden van euforie naar verdriet kan voeren. Het komt vaak voor dat gevoelens van onbegrip opduiken.

Degenen die het dichtst bij het kind staan kunnen ook merken dat de jongere vaak prikkelbaar is en de neiging heeft zich bij sommige gelegenheden af te zonderen. Deze emotionele reacties houden verband met leeftijdsgebonden hormonale veranderingen en kunnen moeilijk te begrijpen zijn, zelfs voor het kind zelf.

Kinderen van 12-14 jaar en veranderingen op sociaal vlak

Zoals bekend wordt in de vroege adolescentie de leeftijdsgenotengroep een toevluchtsoord en een referentiepunt. Kinderen tussen 12 en 14 jaar eisen steeds meer onafhankelijkheid en zoeken een relatieve onthechting van hun familie om aansluiting te vinden bij hun leeftijdsgenoten.

Ze zullen proberen in de sociale groep te passen, codes en rituelen te delen.  Kortom, ze proberen erbij te horen. Soms kan dit wat stress en leed veroorzaken en er ook toe leiden dat ze slechte beslissingen nemen als ze emoties niet goed beheren.

Enkele tips voor ouders van kinderen van 12 tot 14 jaar

Als ouders moeten we deze processen met onze kinderen doormaken en het is normaal dat we soms niet weten hoe we moeten handelen. Daarom is het de moeite waard rekening te houden met de volgende aanbevelingen (Spaanse link) om ze beter te begeleiden.

Let op hun leefgewoonten

De leefgewoonten van ieder mens beginnen zich in de kindertijd te ontwikkelen, maar consolideren zich in de adolescentie.

Tegenwoordig kunnen we niet meer volledig controleren wat ze eten, hoeveel ze slapen, of wat onze kinderen overdag doen. Daarom is het van essentieel belang dat ze de waarde van goede gewoonten inzien. Ze moeten besluiten die uit eigen verlangen en niet uit gehoorzaamheid uit te voeren.

Het is vooral nodig om te letten op de hoeveelheid slaap die ze krijgen. Want adolescenten hebben de neiging laat op te blijven en dat kan tot een aanzienlijk tekort leiden.

Bovendien moeten voeding en lichaamsbeweging gezien worden als vormen van zelfzorg en manieren om eigenliefde te materialiseren. Niet als een middel om te passen in het schoonheidsideaal dat door de omgeving is vastgesteld, want dat kan tot eetstoornissen leiden.

Een tiener ligt nog laat wakker
De neiging om laat op te blijven tijdens de adolescentie wordt versterkt door het misbruik van beeldschermen. Daarom is het belangrijk dat je ingrijpt ten gunste van goede hygiëne en gezondheidsgewoonten.

Accepteer hun groei

Voor veel ouders is het ingewikkeld om te zien hoe hun 12 tot 14-jarige kinderen van de ene dag op de andere veranderd zijn en nu jong, grillig en onafhankelijk zijn. Het is belangrijk hun gedrag niet persoonlijk op te vatten en je eigen innerlijke werk te doen om hen met liefde en respect te kunnen begeleiden.

Je moet ook geleidelijk de autonomie bieden die kinderen vragen. Ze bevinden zich namelijk in een evolutionair moment waarin ze hun identiteit opbouwen en hun banden met leeftijdgenoten consolideren.

Vergeet niet grenzen te stellen

Vergeet tot slot niet dat adolescenten nog steeds grenzen nodig hebben. Hoezeer ze zich er ook tegen kunnen verzetten, ze geven kinderen de leiding, de veiligheid en de consequentie die nodig zijn om uit het nest te verlaten.

Uiteraard moeten die grenzen flexibel zijn en aangepast aan de leeftijd en de rijpheid van de jongere. Maar ze moeten wel steeds aanwezig zijn. Respect, verantwoordelijkheid en oprechtheid kunnen de stelregels zijn die thuis van de adolescent gevraagd worden.

Slotaanbevelingen

Kortom, kinderen van 12 tot 14 jaar maken een van de meest ingewikkelde stadia van de menselijke ontwikkeling door. Als zodanig moeten ouders en kinderen zich bewust zijn van wat er gebeurt en het leren begrijpen.

Praten met kinderen over lichamelijke en emotionele veranderingen, wat ze kunnen verwachten, en de beste manieren om deze transformaties in goede banen te leiden is een belangrijke taak.

Zulke gesprekken kunnen in het begin ongemakkelijk zijn, maar het is belangrijk ze niet uit te stellen of te vermijden. Kinderen op het juiste moment goede hulpmiddelen geven zal in hun leven namelijk al het verschil maken. This might interest you...

Zelfbeschadiging in de adolescentie: wat je moet weten
Je bent mama
Lees het op Je bent mama
Zelfbeschadiging in de adolescentie: wat je moet weten

Zelfbeschadiging in de adolescentie is een zeer wijdverbreide praktijk en vormt een roep om hulp. Ontdek wat het is en hoe te handelen.



  • Águila Calero, G., Díaz Quiñones, J., & Díaz Martínez, P. (2017). Adolescencia temprana y parentalidad. Fundamentos teóricos y metodológicos acerca de esta etapa y su manejo. MediSur, 15(5), 694-700.
  • Picó, A. M. (1991). Factores que controlan el aumento de crecimiento durante el estirón puberal (Doctoral dissertation, Universitat d’Alacant-Universidad de Alicante).
  • Triskier, F. J. (2006). Algunas especulaciones respecto a las modificaciones neurobiológicas durante la adolescencia. VERTEX, Revista Argentina de Psiquiatría, 17(70), 424. http://www.editorialpolemos.com.ar/docs/vertex/vertex70.pdf#page=25