De emotionele intelligentie van adolescenten

25 mei, 2020
De emotionele intelligentie van adolescenten is een factor waarmee we bij hun opleiding en ontwikkeling rekening moeten houden.

Het belang van emotionele intelligentie bij adolescenten wordt al lang erkend. Sinds 1920 wijzen bepaalde auteurs op het bestaan van een breder concept van intelligentie… Een intelligentie die het vermogen impliceert om de eigen gevoelens en die van anderen te begrijpen en ook hoe erop te reageren.

In 1995, na de publicatie van Daniel Goleman’s boek Emotional Intelligence, werd de term populair. Sindsdien heeft het binnen de collectieve verbeelding aan kracht gewonnen.

Het emotionele brein en het rationele brein

Door naar een biologisch substraat van het menselijk brein te kijken, kunnen we emotionele intelligentie beter begrijpen. We kunnen zien dat het emotionele brein miljoenen jaren vóór de neocortex of het rationele brein is ontwikkeld, dat uit het emotionele brein gevormd is.

Dit laat zien dat, ondanks het feit dat onze primaire emotionele impulsen ons leiden, we het vermogen hebben om een diepere en nauwkeurigere verwerking van situaties te maken.

We kunnen verfijndere en rationelere reacties uitwerken en uitzenden. Het is dit precieze vermogen dat de centrale kern van emotionele intelligentie vormt.

Hoewel emotionele ‘uitbarstingen’ sociaal aanvaardbaar zijn bij baby’s en kleine kinderen, nemen naarmate we ouder worden de verwachtingen over onze zelfbeheersing toe. Met andere woorden, het beheersen van onze interne toestanden is een vermogen dat voor leren en training vatbaar is.

Emotionele intelligentie van adolescenten

Adolescentie is een kritieke fase in ons leven die enorme uitdagingen voor onze persoonlijke ontwikkeling biedt. Gedurende deze periode beginnen we onze onafhankelijkheid op te eisen en op te bouwen. Tegelijkertijd neemt onze leeftijdsgroep de plaats van onze ouders in als referentiepunt.

Boven op dit complexe veranderingsproces bevindt zich de emotionele wervelwind die we op subjectief niveau ervaren. We komen een achtbaan tegen van intense en onbekende emoties waarvan we vaak niet weten hoe we ermee om moeten gaan. Dit kan het voor tieners moeilijk maken om deze cruciale periode door te maken.

Hoe kunnen tieners emotionele intelligentie ontwikkelen?

Tieners maken een selfie

Als we onze tieners willen helpen dit waardevolle vermogen te ontwikkelen, dan moeten we ons op vier hoofdpunten concentreren.

Emotionele intelligentie van adolescenten en zelfkennis: begrijpen wat ik voel

Het uitgangspunt voor gezond emotioneel management is weten hoe we de emotie die we ervaren kunnen identificeren en benoemen. Door een rijke en gevarieerde emotionele vocabulaire te bezitten, kunnen we de nuances van het concrete gevoel waarmee we worden geconfronteerd beter begrijpen.

Er zijn verschillende bronnen beschikbaar om de taak van emotionele intelligentie bij tieners uit te voeren. We kunnen bijvoorbeeld een emotionele of een andere soortgelijke tool gebruiken die tieners helpt om hun innerlijke wereld te organiseren en onder woorden te brengen.

Empathie: begrijpen wat anderen voelen

Empathie is voor individuen een onmisbaar aspect om zich te ontwikkelen. Het is het vermogen om jezelf in de schoenen van iemand anders te plaatsen en hun gevoelens of motieven te begrijpen. Tijdens deze stap is het belangrijk om de attributietheorie van Heider te onthouden.

Volgens deze theorie hebben we de neiging om, wanneer we de acties van anderen beoordelen, te denken dat ze door hun persoonlijkheid worden veroorzaakt. Met andere woorden we houden geen rekening met de context.

We doen daarom uitspraken als “Ik schreeuwde tegen je, omdat ik boos was” als we over onszelf praten. Als we het echter over anderen hebben, nemen we aannames als “Hij schreeuwde tegen mij, omdat hij een slecht persoon is”.

We moeten tieners aanmoedigen om een diepere analyse te maken en over de motieven van anderen na te denken.

Zelfbeheersing: beslissen hoe te handelen met betrekking tot mijn emoties

De emotionele intelligentie van adolescenten

Het is hier belangrijk om het woord beslissen te benadrukken. Dit gaat niet om het onderdrukken van emoties, maar om te kunnen handelen in plaats van te reageren. Er bestaat niet zoiets als goede emoties of slechte emoties. Er zijn eerder emoties die nuttig of niet nuttig zijn, afhankelijk van hun gevolgen.

We kunnen jongeren daarom aanmoedigen om hun primaire impulsen te overwinnen en na te denken over de gevolgen voordat ze handelen. Op deze manier leren we hen hun emotionele toestanden als leidraad te gebruiken voor hoe te handelen. Bovendien leren ze verantwoordelijkheid te nemen voor hun daden.

Sociale vaardigheden: beslissen hoe te handelen met betrekking tot de emoties van anderen

Tot slot moeten we, om de emotionele intelligentie van adolescenten te helpen verbeteren, hun gebruik van assertieve communicatie aanmoedigen.

Met dit soort communicatie kunnen ze zich vrij en respectvol uiten. Het stelt hen ook in staat om hun rechten te verdedigen zonder inbreuk op de rechten van anderen te maken.

Ten slotte is assertief kunnen communiceren essentieel voor het omgaan met emoties en het op een vreedzame manier zoeken naar oplossingen die beide partijen ten goede komen.

  • Extremera-Pacheco, N., & Fernández-Berrocal, P. (2013). Inteligencia emocional en adolescentes. Padres y Maestros. Publicación de La Facultad de Ciencias Humanas y Sociales.
  • Salguero, J. M., Fernández-Berrocal, P., Ruiz-Aranda, D., Castillo, R., & Palomera, R. (2015). Inteligencia emocional y ajuste psicosocial en la adolescencia: El papel de la percepción emocional. European journal of education and psychology, 4(2). https://formacionasunivep.com/ejep/index.php/journal/article/view/71